Ramadan en Suikerfeest in coronatijd: ondanks afstand toch verbondenheid

Tekst: Cindy Goosen
Leestijd: 5 minuten
Foto: Mohamed Hassan via Pixabay

Nu de Ramadan en het Suikerfeest weer een aantal dagen achter de rug zijn, is het tijd om terug te blikken op deze bizarre weken voor moslims over heel de wereld. Anders was het zeker zonder familie in huis en gebeden in de moskee, maar de verbondenheid bleef. Met of zonder corona. 

De Ramadan en het Suikerfeest van 2020 worden niet snel vergeten door de mensen die erbij betrokken zijn geweest. Deze tradities draaien om saamhorigheid, familie, vrienden en vrijgevigheid. Samen eten na zonsondergang tijdens de Ramadan en met zoveel mogelijk mensen samenkomen om feest te vieren als het tijd is voor het Suikerfeest. Allemaal dingen die dit jaar niet mogelijk waren. In heel de wereld niet. De coronacrisis brengt veel verdriet en onzekerheid met zich mee, maar maakt ook nieuwe inzichten en ideeën bij mensen los. Ook tijdens deze edities van de Ramadan en het Suikerfeest. “We hebben nu gezien wat het effect op religieuze tradities is als mensen niet meer mogen samenkomen,” vertelt Thijl Sunier, hoogleraar en onderzoeker aan de VU in Amsterdam met onder andere Migratie en Islam in Europa als expertises. “Men verzint allerlei andere manieren en activiteiten om toch nader tot elkaar te komen. Mensen worden innovatief.” 

Anders dan anders
Ook voor de Marokkaanse Brahim Saadouni (45) waren de afgelopen weken even wennen. Normaal gesproken nodigt hij een heleboel vrienden uit tijdens het vasten en het Suikerfeest. Het hele huis vol met vrienden en familie. Maar nu waren ze met z’n allen thuis apart van elkaar. “Dat was heel raar,” vertelt hij. “Tijdens de Ramadan bidden we ook altijd een extra keer ’s avonds, maar dit kon niet in de moskee dit jaar. In plaats daarvan bad ik alleen thuis en las ik zelf de Koran.” Dat was het belangrijkste dat hij miste: de sfeer. De sfeer van het samenzijn in de moskee en het thuis zijn met vrienden en familie. 

Het ontbreken van de sfeer was ook voor Mina Kutobi (24), oorspronkelijk van Afghaanse afkomst, lastig. Vooral op de momenten dat er gegeten werd na zonsondergang en tijdens het Suikerfeest. “Het was jammer dat we niet met z’n allen aan tafel konden zitten,” vertelt ze. “We wilden dit jaar extra voorzichtig zijn omdat mijn vader in de risicogroep valt. Hij heeft suikerziekte. Maar het coronavirus zorgde ook wel voor positieve dingen.” Zo kwam ze door corona dit jaar de Ramadan een stuk makkelijker door. “Doordat ik minder naar school hoefde en meer thuis was, kon ik het rustiger aandoen en mijn energie sparen. Dat vond ik erg fijn met weinig voedingsstoffen in mijn lichaam.“

Digitale verbondenheid
Persoonlijk elkaar zien zat er inderdaad dit jaar niet in, maar daar kwam al snel iets anders voor in de plek: digitaal contact. Corona zorgde er in het geval van Saadouni zelfs voor dat er dit jaar meer contact was met elkaar dan voorgaande jaren. Met name met familie in het buitenland. “Je zoekt in dit soort tijden toch steun bij elkaar,” legt hij uit. “Meer dan in een normale situatie. De hele dag hing ik aan de telefoon met iedereen.” Saadouni heeft familie in het buitenland wonen, in Frankrijk en Spanje, en zijn ouders zaten dit jaar in Marokko. Via WhatsApp hadden ze veel contact met elkaar tijdens de Ramadan. “We stuurden veel video’s en berichten naar elkaar, vooral grappige dingen om elkaar op te beuren.” 

Ook Kutobi heeft veel digitaal contact gehad met haar familie in binnen- en buitenland en haar vrienden die ze nu niet kon zien. “Ik heb familie over heel de wereld,” legt ze uit. “Maar iedereen zat de afgelopen weken in dezelfde situatie als wij hier in Nederland. Iedereen was alleen. Door elkaar te bellen en te appen sleep je elkaar er toch een beetje doorheen. En hetzelfde geldt voor nabije familie en vrienden in de buurt die ik niet kon zien. Dat heeft wel geholpen.” 

Sunier ziet dat de gedwongen afstand wereldwijd voor een nieuwe soort saamhorigheid zorgt. “Bij alle religies, maar Islam in het bijzonder, draait het om samen zijn met familie en vrienden,” aldus Sunier. “Het probleem dit jaar was natuurlijk dat dat niet kon. Daardoor maakte men breder gebruik van moderne media om toch contact met elkaar te houden en bijvoorbeeld bijeenkomsten naar online te verplaatsen. Dit zijn dingen die vroeger niet mogelijk waren.” Volgens hem vervangt dit niet de sfeer en de interactie die je persoonlijk met elkaar hebt, maar is het wel een manier om steun bij elkaar te zoeken en contact te houden. Intensiever contact. “Op een manier heeft de coronacrisis het idee van een gemeenschap een andere betekenis gegeven.” 

Optimistisch
Als buitenstaander vraagt Sunier zich af of er langdurige gevolgen zullen zijn voor dit soort religieuze tradities. “Ik kan me voorstellen dat de meeste moslims voor nu accepteren dat er een wereldcrisis is, maar dat er ook een einde aan gaat komen. Het duurt niet voor eeuwig.” Hij gelooft niet dat er grote aanpassingen nodig gaan zijn voor de tradities en gaat ervan dat ze volgend jaar weer normaal gevierd kunnen worden. 

Ook Saadouni en Kutobi delen deze mening. “De meeste moslims hebben er denk ik niet heel veel moeite mee hebben gehad,” vertelt Saadouni. “We moesten ons aanpassen en we wisten waar we het voor deden. Ik ga er ook gewoon vanuit dat we volgend jaar weer onze geliefde tradities met elkaar kunnen vieren.”

“Ik heb persoonlijk ook niets te klagen gehad,” aldus Kutobi. “Er zijn mensen over heel de wereld die het veel slechter hebben dan ik. Ik zie het als iets dan gedaan moest worden om andere mensen te beschermen.” 

Spread the love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *