Onbegrensd onderzocht: In hoeverre heeft de internationale markt voor bloemen en planten last van het coronavirus?

Tekst: Sanne van den Boomen
Leestijd: 7 minuten
Foto: Pixabay

De economie heeft een flinke klap gehad door het nieuwe coronavirus. Alleen al in Europa krimpt de economie in de eerste helft van dit jaar met meer dan 10 procent. Door het coronavirus zijn de grenzen gesloten. Er lijkt een verband te zijn tussen het type lockdown dat er in een land geldt en het krimpen van de economie. In Nederland was de ‘intelligente lockdown’ van kracht en kromp de economie minder hard dan in andere landen waar een volledige lockdown van kracht was. Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS, meldt op Twitter: ‘‘Hoe strenger de lockdown, des te groter de economische impact lijkt.’’ Zo kromp de economie in Frankrijk, Spanje en Italië met ongeveer 5 procent in de eerste 3 maanden van 2020. Bovendien lag de internationale handel vrijwel stil. Want als de grenzen gesloten zijn, wordt het lastig om nog handel te drijven. 

De afgelopen maanden is ook de handel in de bloemen- en plantenbranche erg lastig geweest. De sector heeft flinke klappen gehad door de verschillende maatregelen die wereldwijd van kracht waren en de gesloten grenzen. Maar hoe gaat het nu met die markt? 

Nederland is een echt exportland wat betreft bloemen en planten. Er wordt in totaal naar 116 landen geëxporteerd. Nederland is goed voor 35 procent van de export in bloemen en planten wereldwijd. Die export ligt nu nog grotendeels plat. Volgens Michel van Schie, van RoyalFlora Holland was er op 13 maart 2020 voor het eerst een enorme terugval van de vraag. ‘’De Amerikaanse president Trump sloot half maart de grenzen en dat had meteen een impact op de internationale vraag. Er werden rond een kwart minder bloemen geëxporteerd.’’

Vooral de export naar Italië daalde. Met een fors cijfer van 61 procent volgens het CBS. Dat betekent dus ook dat andere landen, zoals Italië minder importeren. Bovendien importeert Nederland zelf ook voor 1,1 miljard uit het buitenland. Er wordt vooral geïmporteerd vanuit Columbia, Ecuador, Kenia en Ethiopië. Door de coronacrisis gebeurt dat nu ook niet meer. ‘’Veel rozen worden geïmporteerd uit Afrika. De rozen werden vervoerd in het vrachtruim van passagiersvluchten. Doordat die vluchten werden geannuleerd en de grenzen dicht waren, werd er bijna niets meer getransporteerd. Het transport gebeurde nog maar met mondjesmaat en werd daardoor ook een stuk duurder. Soms wel drie tot vier keer duurder dan voorheen’’, aldus van Schie. 

Groot verlies
Door de coronacrisis wordt er flink verlies geleden op exportgebied. Nederlandse exporteurs van bloemen en planten maken aanzienlijk verlies. De exportwaarde kromp in maart met 32 procent naar 430 miljoen euro, dat blijkt uit statistieken van Floridata. Daarmee wordt het eerste kwartaal afgesloten met een krimp van 9 procent naar 1,56 miljard euro. In de laatste week van maart verloor de export zelfs 77 procent van de omzet. De helft van de bloemen op de bloemenveiling werd dan ook vernietigd omdat er geen kopers voor waren. Zo is op de bloemenveiling in Aalsmeer begin maart bijna de helft van de bloemen vernietigd omdat er geen kopers waren. Het gaat om een historisch hoog percentage. Het zou gaan om miljoenen bloemen. Kwekers mochten volgens Michel van Schie van RoyalFlora Holland toen nog maar 30 procent van hun aanbod aanbieden op de veiling. ‘’Dit was een regulering om de prijs te normaliseren. Doordat er minder vraag was, daalde de prijs ook sterk. Die regulering is nu weer afgebouwd. Kwekers kunnen nu weer volledig aanvoeren.’’ Niet alleen importeurs en exporteurs hebben omzetverlies door het coronavirus. Ook afnemers, zoals bloemisten, tuincentra, hoveniers en groothandelaren in binnen- en buitenland, voelen de effecten volgens Floridata. Zo worden miljoenen werknemers en werkgevers in 116 afzetlanden geraakt doordat er bijna geen bloemen en planten gekocht worden. Ook facturen blijven langer onbetaald, wat tot liquiditeitsproblemen gaat lijden.

Krimp op het gebied van export en bloemen naar de beurs

Herstelde markt
Tijdens de coronacrisis was het mogelijk om in sommige landen bloemen bij de bloemist of bij tuincentra te kopen. Maar de eerste levensbehoefte van mensen was toch boodschappen en daar hoorde een bloemetje vaak niet bij. In Nederland en buurland Duitsland bleven de bloemisten en tuincentra gewoon open. Henk Westerhof is voorzitter van Royal Anthos, een bedrijf waar 90 procent van de wereldwijde bloemenhandel is aangesloten. Hij zag een stijging in de verkoop van tuinplanten omdat mensen thuis zaten en massaal de tuin gingen opknappen. ‘’Als je naar de boomkwekerijen kijkt, zie je dat er heel veel wordt geleverd aan de tuincentra. Toen de corona-uitbraak kwam, zagen we dat veel tuincentra dichtgingen omdat er geen aanvoer meer was. We zagen een terugslag bij kwekers en in de handel. Tijdens de lockdown werden er veel planten gekocht voor in de tuin. Veel mensen zaten thuis en konden niets doen, want er was verder niets open. Mensen wilden zich toch vermaken dus ze gingen de tuin in om deze eens onder handen te nemen. Het koopgedrag van consumenten ging de goede kant op. En toen er in meer landen de tuincentra opengingen, was het product eigenlijk niet aan te slepen. Sommige bedrijven hebben een omzet van 120 tot 160 procent gedraaid de afgelopen weken. Dit heeft er mee te maken dat veel consumenten eerst niet bij het product komen omdat alles gesloten was. Toen ze wel weer bij ht product konden kopen, zagen we dat het massaal werd ingeslagen. 
Vooral in Europa zien we nu dat sinds alles langzaam weer openging en mensen weer toegang hadden tot het product, het weer goed is gekomen met de markt. De markt heeft zichzelf eigenlijk herstelt naar mate de lockdownmaatregelen werden versoepeld en alles weer openging.’’ Kwekers kunnen producten in het eigen land wel kwijt maar de export naar het buitenland is wel problematisch. De Nederlandse bloemenhandel richt zich voornamelijk op de Europese Unie. Dat is België, Duitsland, Frankrijk, Italië, en ook Rusland. De bloemenhandel en verkoop in eigen land is in Nederland en in Europa wel hersteld. 

Export als probleem
De export van uitgangsmateriaal voor de productie van bloemen is wereldwijd wel een probleem. Het deel van de bedrijven die bloemen en bloembollen levert aan buitenlandse afnemers, die heeft het nog zwaar. Die bollen worden gemaakt voor de productie van bloemen. ‘’In Nederland alleen al worden 2,5 miljard tulpenbollen geproduceerd die je overal zoals in de supermarkt en de bloemenwinkel kan kopen. Maar er worden ook veel bollen geëxporteerd door professionele kwekers in het buitenland die daar bloemen uit produceren en op hun eigen markt brengen, of exporteren naar andere landen. Dit zijn bijvoorbeeld bollen voor op de Noorse, Zweedse of Amerikaanse markt,’’ zegt Westerhof. “In de internationale bloemenmarkt zitten nog de grootste problemen. Die markt is nog steeds niet hersteld. We zien dat met name veel handelsbedrijven die bollen exporteren, daar gaan er alleen al 300 miljoen naar China toe, problemen hebben. Mensen raakten de bollen en bloemen aan de straatstenen niet kwijt. De kwekers hebben de afgelopen maanden weinig geld verdiend. De totale schadepost zou zeker kunnen oplopen tot 30 á 35 miljoen euro. Toen de coronacrisis in China uitbrak, was het juist de tijd dat bijvoorbeeld de leliebollen geproduceerd werden en verkocht moesten worden. Maar alles was daar toen gesloten. De telers zijn nu weer aan het inkopen maar hebben geen inkomsten gehad. Ze zeggen nu dan ook: ‘ik weet niet wat de markt gaat doen, dus ik wil er minder of ik wil korting.’ Soms zeggen ze zelfs dat ze geen bollen hoeven. De buitenlandse bloemenkwekers hebben het heel zwaar omdat er onzekerheid is over de internationale bloemenmarkt. Ze weten niet hoe de markt zich gaat herstellen en zijn bang voor een eventuele tweede corona-uitbraak en dat ze hun bloemen en bollen weer niet kunnen verkopen.’’

Foto: Sanne van den Boomen

Steun en hulp
In Nederland was er een noodfonds beschikbaar van 600 miljoen. Dat noodfonds trekt wel pas in werking als bedrijven 30 procent omzetverlies hebben. De resterende 70 procent van de schade zal voor een deel worden gecompenseerd door de overheid. Van dit noodfonds konden wel alleen Nederlandse kwekers en handelaren gebruik maken. Donderdag 12-06-20 heeft de minister laten weten dat daar 156 miljoen van is aangevraagd. De volledige 600 miljoen heeft de sector niet nodig gehad. Westerhof zegt dat aan het einde van het jaar pas te zien is en hoe hoog te schade is. ‘’De minister heeft het steunfonds helaas dichtgegooid maar we blijven proberen een langere termijnschadevergoeding te krijgen voor als die aan het einde van het jaar voor alsnog nodig blijkt te zijn.’’

Vanuit de Europese Unie was er geen sprake van een noodfonds voor de sector. De Europese Commissie biedt wel hulp in de vorm van tijdelijke steunmaatregelen die marktregulering mogelijk maken voor de sierteelt. Brussel komt met een opkoopregeling voor bloemen en planten. Deze regeling staat toe dat de sector het komende half jaar gewassen uit de handel neemt.

Amerika had ook steunmaatregelen voor de landbouw en agrarische bedrijven. Want de agrarische sector is in de Verenigde Staten een belangrijke tak van sport. Van de steunmaatregelen is ook gebruik gemaakt. 
Volgens Westerhof zijn er geen andere landen die ook steun van de overheid kregen.

Langzaam weer beter
Ondanks dat er zware klappen zijn gevallen voor de sierteelt, krabbelt de sector langzaam weer op. De schade lijkt redelijk mee te vallen en de handel trekt langzaam weer aan.
Ondanks dat de export tijdelijk was stilgevallen, in eigen land was de vraag naar bloemen en planten groter dan ooit tevoren. Vooral online. Edwin van Erkel, CEO van Topbloemen.nl liet aan Floranews.com weten dat de vraag naar boeketten is verviervoudigd. In Nederland werd nog steeds goed verkocht. 

Westerhof zegt dat de markt sinds april weer langzaam aantrok. “Veel landen kwamen langzaam uit een lockdown en de bloemenwinkels gingen weer open. Naar mate de tijd vorderde zagen we toch dat de markt zich vrij snel herstelde. De hele bloemenhandel en kamerplantenhandel is weer helemaal hersteld.’’ Toch deelt niet iedereen deze mening. Prisca Kleijnn, directreur van Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur Vereniging in Hillegom (KAVB), is van mening dat de markt zich enigszins begint te normaliseren. ‘’Het begint weer aan te trekken maar normaal en op het oude niveau is het zeker nog niet. Wanneer dat gaat gebeuren en op welke manier, daar kan ik niets over zeggen.’’

Hoe verder?
Het gaat lang duren voordat de bloemen- en plantensector zich herstelt. Kenya Flower Council geeft bijvoorbeeld aan dat het minstens een jaar zal duren voordat de sector zich volledig herstelt; de export in mei steeg naar 65 procent, terwijl dit in april nog maar 20 procent was. Naar verwachting zal de export eind 2020 80 procent bedragen.

Het positieve nieuws is dat de meeste kwekers wel zullen herstellen van de coronacrisis. Dit blijkt uit een nieuwe enquête van RoyalFlora Holland in 27 sierteeltlanden wereldwijd. Maar veel landen moeten dit wel doen zonder financiële steun van de overheid. Van Schie verwacht ook dat wanneer alle grenzen weer opengaan, de handel weer aantrekt. Ook Westerhof denkt dat de markt zich weer zal herstellen: ‘’Ik dat de markt heel snel herstelt maar dat het internationaal gezien in landen buiten Europa dat het iets langer duurt. Maar ook dat zal uiteindelijk zijn weg weer vinden.’’ 

Toch zijn de meningen verdeeld. Kleijn geeft aan dat we niet kunnen voorspellen wat de markt gaat doen. ‘’Het hangt van het type markt af en het type product dat de kwekers telen en of daar veel schade is opgelopen. We weten niet wat er in de zomer gaat gebeuren. Dan kunnen we ook pas zien hoe veel schade er is opgelopen en wat de effecten op de marktsituatie zullen zijn’’, aldus Kleijn.

Conclusie
Door het covid-19 is de sierteeltsector hard getroffen. Vooral in de eerste weken van maart 2020 had de sector het zwaar. Er is veel verlies geleden en een historisch aantal bloemen is vernietigd omdat er geen kopers waren. 
In landen waar de tuincentra en bloemenwinkels open waren gedurende de crisis, heeft de markt zich grotendeels hersteld. Ook in Europa waar de grenzen langzaam weer opengaan, heeft de markt zich redelijk goed herpakt. De export buiten Europa is nog wel problematisch omdat de grenzen daar nog dicht zijn en handelaren geen geld hebben door het verlies dat ze hebben geleden de afgelopen maanden. Bovendien willen ze bijna niets tot niets inkopen omdat ze bang zijn voor een tweede corona-uitbraak. 
Toch lijkt de markt zich redelijk goed te herstellen en trekt het beetje bij beetje wel weer aan. Volgens voorzitter Westerhof doet de markt uiteindelijk zelf het werk en vindt het zijn weg wel. Er is weer meer vraag en dus ook weer meer aanbod. 


Spread the love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *