Onbegrensd onderzocht: Hoe groot is onze invloed op het leven van wilde dieren?

Tekst: Demi Rutten
Leestijd: 15 minuten
Foto: Coco Parisienne via Pixabay, Sylvana Lijbaart

De toekomst van de wilde dieren op deze wereld wankelt. Waar wij als mensen alleen maar meer en meer willen en nemen, krijgen de dieren daardoor steeds minder en minder van wat ze nodig hebben. We nemen hun leefgebieden af, jagen op ze voor ivoor of hun huid, we eten ze of buiten ze uit voor ons vermaak. Hoe ziet de toekomst van deze dieren eruit door de invloed van ons mensen? Redacteur Demi zocht het uit!

Dat het consumptiegedrag en de leefomstandigheden van de mensheid flink uit de hand is gelopen, zullen de meesten van jullie wel weten. Door alles wat wij doen sterven veel wilde diersoorten langzaam uit, terwijl deze dieren net zo goed hun plek op deze aarde verdienen als wij mensen. Volgens het Living Planet Report 2018 van het Wereld Natuur Fonds (WWF) is het aantal wilde dieren sinds 1975 met zestig procent gedaald. Dit komt door het eerder genoemde jagen op deze dieren, het afpakken van hun leefgebied voor de bouw of landbouw voor ons voedsel en door de hoeveelheid CO2 die wij uitstoten met vliegen, rijden en consumeren.

Amazone
Een van deze uit de hand gelopen situaties is het Amazone regenwoud in Brazilië. Met een omvang van 6,7 miljoen km2 is de Amazone het grootste overgebleven regenwoud van de wereld. Het regenwoud wordt ook wel ‘de longen van de aarde’ genoemd. Naast dat dit regenwoud veel van onze zuurstof produceert, is het ook een belangrijke opslagplaats voor Co2. Tussen de 80 en 120 miljard ton CO2 is opgeslagen in de Amazone. Dat staat volgens het WWF gelijk aan dertien keer de jaarlijkse uitstoot van fossiele brandstoffen en industrie wereldwijd. Als deze CO2 weer vrij zou komen, dan gaat de opwarming van de aarde veel en veel sneller. Daarnaast wonen er in het Amazone regenwoud honderd miljoen insectsoorten, honderdduizenden plantsoorten en tweeduizend soorten vogels en zoogdieren. De Amazone is dus een belangrijke factor in het gezond houden van onze aarde. Toch zijn er bepaalde mensen die slecht met het regenwoud omgaan.

Bolsonaro
Sinds 1 januari 2019 is Jair Bolsonaro de president van Brazilië. Met zijn komst nam hij een geheel rechtse regering mee waarbij economische groei en geld verdienen het belangrijkste doel is. De Braziliaanse minister van Milieu, Ricardo Salles, laat ook zien vrij weinig om het milieu te geven en vindt dat er in de Amazone en in het Cerrado-natuurgebied veel ontbost mag worden. Dat biedt namelijk kansen voor meer handel, dus een betere economie. Bij het ontbossen worden eerst de bomen gekapt en daarna de grond in brand gestoken. Dit maakt de grond geschikt voor de landbouw. De grote Amazone-bosbranden die in augustus 2019 in het nieuws kwamen, waren het gevolg van die ontbossing. Een tropisch regenwoud is immers van zichzelf niet brandbaar, daar is het veel te vochtig voor. Nog een gevolg van deze ontbossing is ook dat alle dieren die er wonen in gevaar komen. Zij raken hun leefgebied kwijt en moeten vluchten, of komen om in de branden. Hoe meer dieren er sterven door ons toedoen en hoe meer natuur we verliezen voor handel, hoe slechter de biodiversiteit wordt.

Foto: Pixabay

Biodiversiteit?
Op deze aarde is het belangrijk dat er een bepaalde balans is in de natuur. Die balans noemen we biodiversiteit. Onder biodiversiteit valt alles wat op deze aarde leeft. Alle soorten dieren, planten, ecosystemen etc. Die houden de gezondheid, vruchtbaarheid en leefbaarheid van deze aarde in balans. Als er dus dier-, plant- of boomsoorten wegvallen, omdat ze plots uitsterven, of op een veel sneller tempo verdwijnen dan de bedoeling was, dan raakt deze biodiversiteit uit balans. En hoe meer van deze diversiteit we wegnemen, hoe meer uit balans deze biodiversiteit raakt en hoe ‘ongezonder’ onze aarde wordt. Zie het dus als ‘de weerstand’ van de aarde. Uiteindelijk raakt dat ons als mensen natuurlijk ook. Een goede balans in biodiversiteit zorgt er namelijk voor dat de aarde vruchtbaar blijft- er dus dingen blijven groeien, maar bijvoorbeeld ook dat ziektes en virussen zich minder snel verspreiden. De juiste ecosystemen zorgen er ook weer voor dat er zuurstof is die wij kunnen inademen. Charlotte van der Tak van Greenpeace: ‘’Als we doorgaan op de manier hoe we nu leven, dan krijg je in de toekomst veel vaker van dit soort pandemieën als we nu zien met het coronavirus. Ook de kans op overstromingen, extreme droogte, honger en daardoor oorlogen neemt dan toe.’’

”Het is ook heel makkelijk voor de overheid om te zeggen dat we minder vlees moeten eten, maar het is aan hen om ervoor te zorgen dat er gewoon niet zoveel vlees meer is’’

‘Consuminderen’
Een van de redenen dat de biodiversiteit uit balans is, is dat wij als mensen de natuur massaal uitbuiten voor het produceren van voedsel en producten. De meesten van ons zullen zich niet bewust zijn van het effect wat dat stukje vlees of die leuke kleding heeft op de natuur. Vooral onze voedselproductie is buitensporig en richt grote schade aan, terwijl één derde van ons voedsel waste is. ‘’Waar grote landbouwgebieden, gemaakt door ontbossing, in Zuid-Amerika onder andere voor gebruikt worden is de productie van soja. Negentig procent van deze sojaproductie is bestemd voor veevoer’’ zegt Van der Tak. Dat veevoer is weer voor onze koeien en varkens die uiteindelijk als stukje vlees op ons bord belanden. ‘’We hoeven met zijn allen niet zoveel vlees te eten. Het is ook heel makkelijk voor de overheid om te zeggen dat we minder vlees moeten eten, maar het is aan hen om ervoor te zorgen dat er gewoon niet zoveel vlees meer is’’, aldus Van der Tak.

Hoewel het dus duidelijk is wat we onze aarde aandoen met al dat produceren en consumeren, blijkt niet iedereen er zijn prioriteit van te maken om dat te verbeteren. Er ligt een free trade agreement op tafel genaamd de EU-Mercosur deal. Als deze deal er doorheen komt, betekent dit dat de EU vrij mag handelen met een aantal landen in Zuid-Amerika, waaronder Brazilië en Argentinië. Hoewel dit economisch gezien misschien een goede deal is, zal dit op de natuur een enorm slechte invloed hebben. De ontbossing in de Amazone is ook al toegenomen sinds het begin van de coronacrisis, omdat volgens minister Sallas ‘toch niemand oplet nu’.

We horen juist te ‘consuminderen’ in plaats van consumeren. ‘’Ik vind het schokkend’’, zegt Van der Tak over de deal. ‘’Wanneer gaat de regering weer eens mens en planeet voorop stellen, in plaats van handel en grote bedrijven? We weten allemaal wat er gaande is en toch willen ze zo’n handelsdeal sluiten. Er wordt wel gezegd dat die deal ervoor moet zorgen dat ze in die landen ter plaatse invloed hebben en zo verandering door kunnen voeren, maar dit vind ik een beetje een excuusje dat ze gebruiken. De regering in die Zuid-Amerikaanse landen trekt zich helemaal niks aan van de regeltjes in zo’n deal. Ze doen wat ze zelf willen. Ze zeggen het één, maar doen iets heel anders.’’

”Wanneer gaat de regering weer eens mens en planeet voorop stellen, in plaats van handel en grote bedrijven?”

Entertainment
De enorme afname van wilde dieren heeft ook te maken met hoe wij met deze dieren omgaan. Ze worden vaak gebruikt voor entertainment, denk aan ritjes op de rug van een olifant in Thailand. Dit lijkt heel onschuldig, maar die olifanten worden hiervoor afgericht en lijden enorm. Het zijn immers van nature wilde dieren en geen huisdieren. ‘’Wij willen gewoon dat deze wilde dieren van een afstandje worden bewonderd, in plaats van ze op zo’n manier uit te buiten’’, zegt Sanne Kuijpers van World Animal Protection. Deze stichting zet zich in tegen dierenleed over de hele wereld, zo ook illegale handel in wilde dieren. ‘’Deze dieren horen thuis in het wild, niet als huisdier bij ons thuis of om producten of medicijnen van ze te maken’’, aldus Kuijpers.

Foto: Pixabay

Corona
Het gevaar van de verspreiding van ziektes en virussen ligt op de loer in de handel in wilde dieren of dieren die gefokt zijn voor de handel. Kijk naar de wild animal markets in China waar de verspreiding van het coronavirus waarschijnlijk is begonnen, of de nertsenfokkerijen die nu geruimd worden in verband met het virus. Als deze dieren niet uitgebuit zouden worden om ons te entertainen of als product worden gezien, is de kans dat wij als mensen met zulke virussen in aanraking komen, veel kleiner. Ook voor dieren is er gevaar. Zo gaat er een gevaarlijk schimmelvirus de wereld rond die heel veel amfibieën het leven kost. Deze schimmel heeft al negentig van de 501 soorten amfibieën laten uitsterven en nog 124 soorten zijn met negentig procent in aantallen afgenomen. Deze dodelijke schimmel, die de schubben van de amfibieën opeet terwijl ze nog leven, wordt deels verspreid door het toedoen van mensen. ‘’Zo’n zeventig procent van alle nieuwe infectieziekten ontstaat bij wilde dieren. Deze kunnen weer verspreid worden doordat wilde dieren verhandeld worden’’, zegt Kuijpers.

De coronaviruspandemie heeft naast een negatief effect op ons als mensen, ook een negatief effect op wilde dieren. Normaal gesproken zijn er natuur- en dierenwetten die deze wilde dieren veilig moeten houden, bijvoorbeeld tegen stropers. Zo ook in de Smart Parks in Afrika waar met technologische ontwikkelingen de dieren beschermd worden tegen deze stropers. ‘’Sinds het begin van de coronacrisis en het uitblijven van toerisme in die gebieden, hebben deze parken minder inkomsten. Daardoor kunnen ze hun rangers niet meer betalen en wordt er minder toezicht gehouden in de parken. Stropers kunnen daardoor makkelijker hun slag slaan’’, aldus Laurens de Groot, Wildlife crime expert.De kans dat mensen doordat ze geen inkomsten meer hebben, gaan stropen om brood op de plank te brengen, is volgens Laurens groot. ‘’Of ze kiezen ervoor om een gazelle te schieten- zodat ze eten hebben. Er zijn nog geen exacte cijfers, want zoiets moet onderzocht worden, maar we zien wel een kleine toename in stroper-aanvallen.’’

Dieren die ook onder het gebrek aan toerisme lijden, zijn de olifanten die normaal worden gebruikt als vermaak voor toeristen. Kuijpers: ‘’Deze olifanten zijn al slachtoffer van een wrede handel die hen op zeer jonge leeftijd scheidt van hun moeder en familie. Door de terugval in toerisme worden ze nu ook nog eens geconfronteerd met hongersnood en gebrek aan medische zorg.”

Toekomst
Als we deze afname in wilde dieren willen afremmen, zullen er drastische veranderingen doorgevoerd moeten worden, maar het begint bij jezelf. Kuijpers: ‘’Ons doel bij World Animal Protection is om wilde dieren in het wild te houden, waar ze horen. Wat je daar zelf aan kunt doen? Haal geen wild dier in huis als exotisch huisdier, consumeer geen wilde dieren, koop geen krokodillenleren tasje en mijd vermaak met wilde dieren in gevangenschap.” Volgens Kuijpers begrijpen steeds meer mensen welke wreedheden schuilgaan achter ogenschijnlijk ‘leuke’ ritjes en shows met olifanten, maar ook wanneer je olifanten kunt wassen en voeren moeten zij afgericht worden. Bij dolfijnen in gevangenschap is dit leed ook veel minder zichtbaar. Je ziet die bewustwording, zeker in Nederland. Steeds meer reisorganisaties sluiten zich aan bij hun boodschap en promoten/verkopen geen vormen van wildlife entertainment meer. ”Niemand wil dieren pijn doen. Vaak als je ze vertelt wat er allemaal voor leed achter dat tasje of dat ene ritje zit, dan willen ze het al niet meer.’’ Kuijpers vindt het daarom belangrijk dat er meer aandacht komt voor bewustwording van de situatie, bijvoorbeeld door lespakketten op scholen. ‘’We willen onze kinderen de mogelijkheid geven om deze dieren in het wild te bewonderen en niet via plaatjes laten zien hoe ze er vroeger uitzagen, omdat ze er simpelweg gewoon niet meer zijn.’’

Volgens Van der Tak zal het hele economische systeem anders moeten als we een betere toekomst voor de aarde willen. ‘’We zijn al een pad van klimaatverandering ingeslagen waarvan sommige dingen onherstelbaar zijn. Als we willen voorkomen dat dit zo doorgaat zal het systeem op de schop moeten. Dat we een regering hebben die luistert naar wat mensen nodig hebben. Dat begint dus bij het juiste besluit nemen in de stemhokjes in maart.’’

Wil je meer weten over de invloed die wij hebben met ons consumeer-gedrag? Lees dan aanstaande zondag het onderzoek van redacteur Lieke over de toekomst van consumeren!

Meer weten over de situatie in de Amazone? Lees dan hier het ‘Laarslappende Leiders’ artikel over Brazilië en president Bolsonaro.

Wil je helpen aan een betere toekomst? Wordt dan hier, hier of hier donateur van een van de goede doelen die genoemd zijn in dit onderzoek!

Spread the love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *