(Inter)nationale kunst in coronatijd

Tekst: Cindy Goosen
Leestijd: 5 minuten
Foto’s: Tijn Swinkels

De coronacrisis treft de kunstsector hard. Er kunnen geen grote beurzen meer worden georganiseerd en fysiek handelen zit er ook niet in. Ook bij het Europees Keramisch Werkcentrum in Oisterwijk, dat jaarlijks tientallen internationale kunstenaars ontvangt, merkt directeur Ranti Tjan (55) hiervan de gevolgen. 

“We morgen elkaar natuurlijk geen hand geven nu, het blijft toch onnatuurlijk,” zegt Tjan lachend voordat hij ons leidt naar de grote, lichte werkruimte waar buitenlandse kunstenaars aan het werk zijn en kunstwerken staan uitgestald. Zo ook een auto van zo’n drie meter lang, volledig van klei. “Hier kunnen de kunstenaars komen wanneer ze willen om te werken,” vertelt hij verder. “Ze slapen hier in de gang naar links. Alle kunstenaars hebben hun eigen verblijf hier in dit gebouw, dus ze kunnen makkelijk bij hun werk. Dat is perfect.” Langs de grote vierkante oven aan het plafond en de hoge houten kisten met kunstwerken die verkocht gaan worden lopen we naar buiten en gaan we zitten. Op tuinstoelen die precies anderhalve meter uit elkaar zijn gezet. 

Ambitie
In het Keramisch Werkcentrum kunnen buitenlandse kunstenaars een traject van 12 weken volgen, om het werken met klei eigen maken. Elk jaar krijgt Tjan honderden aanmeldingen binnen en kiest hij de meest ambitieuze kunstenaars uit, die veel geld moeten betalen om mee te kunnen doen. Ze komen van over heel de wereld naar Oisterwijk. “Uit China, Canada, Amerika, overal,” vertelt Tjan. “We geven ze een stuk klei en laten ze er iets van maken. Ze beginnen bij nul en dat is een lastig proces. Wij proberen ze zo goed mogelijk hierbij te helpen.” Stapsgewijs leren de kunstenaars met het materiaal om te gaan, zodat ze aan het einde van het proces een volle kist hebben met spullen die ze kunnen verkopen. “En omdat ze uit andere landen komen, nemen ze ook weer kennis mee hiernaartoe. De kunstenaars kunnen dus ook veel van elkaar leren.” 

Quarantaine
Tjan heeft de effecten van de coronacrisis op zijn bedrijf de afgelopen maanden gevoeld. Wat doe je als internationaal werkcentrum als er niet meer vrij gereisd mag worden? “Een kwart van onze deelnemers komt normaal uit Azië, een kwart uit Europa en een kwart uit Nederland,” aldus Tjan. “Het ging goed totdat landen in Europa de grenzen ging sluiten. De vlieggrens werd eerst tot 15 mei gesloten en toen tot 15 juni. Het werd op dat moment voor onze bezoekers heel moeilijk om naar ons toe te komen. Ook voor de Aziatische bezoekers, bij wie het op dat moment al weer beter ging. Die hebben afgezegd of verzet.” 

Bij de Amerikanen en de Canadezen lag het anders, vertelt Tjan. Universiteiten financieren normaal gesproken hun reis, maar die hadden alle beurzen voor Europa ingetrokken. Dat werd in april al afgekondigd, tot het einde van het jaar. De focus kwam dus noodgedwongen meer op Europa te liggen. “De kunstsector is enorm internationaal,” gaat Tjan verder. “Er wordt veel gereisd om het werk elders te laten zien. En dat wordt nu moeilijk. We doen ook veel projecten in Azië, maar alles is afgelast. We richten ons dus nu op Europa, want hier kan je ook reizen zonder te vliegen. Dat geeft de mensen een veel veiliger gevoel.” Hij verwacht dat dit binnen de kunstsector gaat leiden tot een grote verschuiving die we nog lang zullen merken. 

Maar de kunstenaars zelf hebben er volgens hem niet heel veel last van gehad in Oisterwijk. Het gebouw waar gewerkt wordt is ruim en iedere kunstenaar kan werken in zijn eigen atelier. Echt ‘quarantaineproof’ dus. “Daarbij komt dat veel kunstenaars erg op zichzelf zijn,” vult Tjan aan. “Ze zijn gewend om alleen in hun atelier aan het werk te gaan en hoeven zich niets aan te trekken van de buitenwereld. Je familie moeten achterlaten in deze tijd is natuurlijk erg, maar tegelijkertijd is het hier een andere wereld voor hen. Een andere realiteit.” 

De nieuwe kunstsector
Tjan stelt dat de kunstwereld de komende jaren door corona grote veranderingen zal doormaken. Zowel in negatieve als positieve zin. “Veel mensen zullen van vak veranderen om toch rond te kunnen komen. Naar verluidt zal een derde van de galerijen omvallen de komende tijd. Ik ken mensen die nu gewoon echt nul inkomsten hebben. De kunstwereld gaat dus onvermijdelijk kleiner worden en die klap gaat heel groot worden.” 

Maar iets positiefs valt er volgens Tjan ook zeker uit te halen. Doordat de wereldmarkt nu stilligt kan er meer aandacht komen voor lokale kunstenaars. “De Nederlandse kunst is hartstikke goed. Muziek, beeldende kunst, dans. En juist omdat het zo goed is, is het belangrijk voor kunstenaars dat het ook in het buitenland getoond wordt. Daar is hun markt en bereik. Maar dat is nu lastig.” Als voorbeeld noemt hij Hans van Manen, wereldberoemd maar onbekend in Nederland. “Nu kan je zeggen: we kunnen hem ook wel even voor onszelf houden. Hier kunnen hele mooie dingen uit ontstaan.”

Geïnteresseerd in de gevolgen van de coronacrisis voor de cultuursector? Lees dan ook Kleinere artiesten zien online kansen tijdens corona

Spread the love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *