Onbegrensd Onderzocht: De toekomst van onze aarde – wat als we niks veranderen?

Tekst: Demi Rutten, Lieke Mooren en Carlijn van de Ven
Tools: Puck Schmitz
Leestijd: 20 minuten
Illustratie: Creative Commons

Klimaatverandering speelt de laatste jaren een belangrijke rol in onze samenleving, omdat het klimaat verandert doordat de temperatuur op aarde stijgt. Deze stijging komt doordat er steeds meer broeikasgassen zoals CO2 in de lucht terecht komen. Dit heeft grote gevolgen voor mens, natuur en milieu. Tijdens de klimaatconferentie in Parijs (2015) zijn afspraken gemaakt die leidend zijn bij de Europese aanpak van klimaatverandering. Hier is de Green Deal (2019) – gepresenteerd door de  Europese Commissie – bijgekomen. In deze deal is afgesproken dat de EU in 2050 klimaatneutraal moet zijn. Maar wat gebeurt er als we deze doelstellingen niet halen? Wat gebeurt er als we doorgaan op dezelfde voet als nu? Deelredactie Natuur & Duurzaamheid is hierin gedoken. We proberen een antwoord te vinden op de vraag wat het slechtste scenario zou zijn voor de toekomst.  

Natuur en milieu

Door de coronacrisis hebben we een duidelijke verandering in klimaat en milieu gezien. Echter, zal die verandering snel verdwijnen als we weer op oude voet verder gaan. Volgens Manu Busschots, klimaatpsycholoog en oprichter van KlimaatGesprekken, is er een grote kans dat we onze oude gewoontes weer gaan oppakken; het ‘rebound effect’. Ook Margot Ribberink, meteoroloog en klimatoloog bevestigt deze gedachte. Op dit moment is de temperatuur al met 1.1 graad gestegen vergeleken 1880. De temperatuur zal wereldwijd over enkele tientallen jaren boven de 2.0 graden komen als we zo doorgaan. De gevolgen voor de aarde en de mens zullen niet te overzien zijn.

Dat ‘rebound effect’ kan volgens Gerdien de Vries, assistant professor en directeur van TPM Engery Transition Lab aan de TU Delft, zomaar veroorzaakt worden door zelfbeloning. Wanneer mensen nu denken ‘oh, ik heb het zo moeilijk gehad de afgelopen tijd, ik verdien wel een vliegvakantie’ of wanneer iemand door het coronavirus een heftige periode heeft gehad, zich nu even niet bezig wil houden met duurzaamheid. Daarbij zou het nóg erger zijn als mensen die voorheen zichzelf veel inzette voor het milieu, zich nu ook zullen bedenken om nu maar even zorgeloos te leven, zonder daarbij rekening te moeten houden met het milieu. De Vries: “Onze gewoontes zijn tenslotte een beetje weg, dus we moeten ons gedrag weer opnieuw gaan aanpassen. De vraag is alleen; positief of negatief?”

Kleding

Om te kijken wat het slechtste scenario is in de kledingindustrie moeten we terug naar het verleden. Om precies te zijn naar 24 april 2013 in Dhaka, Bangladesh. Op dat moment in de geschiedenis verloren duizenden mensen hun leven aan onze manier van consumeren in de kledingindustrie. Tussen de rotsblokken van het ingestorte Rana Plaza lagen de lichamen van de kledingarbeiders. Het was een moment dat de wereld even wakker werd geschud. Want hoe kon dit onder het beleid van de Westerse kledingmerken gebeuren?

Vanaf dat moment begon het gesprek en werd het Bangladesh akkoord opgericht. Dit zorgde voor verbetering van de werkomstandigheden in de Bengaalse fabrieken en zorgde vooral voor meer veiligheid. Dit akkoord is in 2018 op zijn einde gekomen en het is nu zelfs de vraag is of de Bengaalse overheid deze verantwoordelijkheid op zich kan en wíl nemen. Mocht dit akkoord in het water vallen, lijkt er van alle goede ontwikkelingen weinig meer over. Op de site van de Schone Kleren Campagne is te lezen dat het verdwijnen van dit akkoord zal zorgen voor grote gevolgen voor de veiligheid van kledingarbeiders. “Het werk van het Bangladesh Akkoord is namelijk nog niet klaar. Er zijn nog talloze fabrieken zonder adequaat brandalarm en brandbeveiligingsinstallaties en ook moeten veel fabrieken nog renovaties doen om zo hun gebouwveiligheid te kunnen garanderen.”

Het gesprek moet dus gevoerd blijven worden en daarbij hoort het creëren van bewustzijn. De Schone Kleren Campagne pleit niet alleen voor veilige werkplekken in Bangladesh, maar laat zien dat er nog veel meer problemen wereldwijd opgelost moeten worden. Zo zijn intimidatie en discriminatie nog grote problemen in de sector, is er amper sprake van vakbondsvrijheid en is er nog altijd weinig transparantie in de branche. Schone Kleren Campagne schrijft zelfs dat als een ramp als Rana Plaza vandaag zou plaatsvinden, dat we weer tussen het puin op zoek zouden moeten gaan naar labels.

Een ander probleem dat nog altijd in de sector de hoofdrol speelt, zijn de lonen. Het wettelijk minimum loon en het leefbaar loon verschillen in een land zoals Bangladesh nog enorm. Het minimum loon is 83 euro (8.000 taka) per maand, maar het leefbaar loon is 390 euro (37.661 taka) per maand. In het slechtste scenario zou er dus niets veranderen aan de leef-en werkomstandigheden van de arbeiders en zouden we zelfs terug bij af zijn. Bewustwording bij bedrijven, consumenten en overheden is dus cruciaal en leidt hopelijk tot een beter scenario (to be continued..).

Dieren

Veel mensen hebben niet door hoe belangrijk dieren zijn voor onze aarde en biodiversiteit. Door onze huidige manier van leven, komen deze dieren echter in gevaar. We jagen op ze, gebruiken ze voor entertainment of pakken hun leefgebieden af voor ontbossing of landbouw. Sinds 1975 is het aantal wilde dieren in de wereld al met zestig procent afgenomen, dit blijkt uit het Living Planet Report van het Wereld Natuur Fonds.
‘’Als we op deze manier en in dit tempo doorgaan, dan moeten we onze kinderen via plaatjes laten zien hoe wilde dieren eruit zagen, omdat ze simpelweg niet meer zullen bestaan’’, aldus Sanne Kuijpers van World Animal Protection.

Alle ontbossing en milieuvervuiling die plaatsvindt om ons van onze behoeften te voorzien, is niet alleen een gevaar voor de toekomst van de wilde dieren. Ook voor ons als mensen brengt het problemen met zich mee. Het is een soort kettingreactie. Ontbossing zorgt ervoor dat dieren uitsterven, maar ook dat er bepaalde ziektes en virussen vrijkomen waar de mens normaal gesproken nooit mee in aanraking zou komen. De kans op pandemieën net als het coronavirus nu, wordt dus in de toekomst steeds groter als we zo doorgaan. Charlotte van der Tak van Greenpeace vertelde dat één derde van onze voedselproductie waste is. ‘’We produceren veel te veel en hebben het niet eens nodig. En de mensen die honger lijden, daar komt dat voedsel niet bij terecht. Als wij enkel voldoende voedsel, vlees en producten voor onze levensbehoefte zouden produceren dan zou er helemaal geen probleem zijn’’, aldus Van der Tak.

Spread the love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *